Hipotermiya və Donvurma

Qış mövsümü ərəfəsində təbiət yürüşləri həvəskarlarına soyuqların orqanizmlərinə təsirinin bəzi aspektlərini xatırlatmaq istəyirik. Qış marşrutları zamanı ən çox üzləşə biləcəyiniz təhlükə hipotermiya və donvurmadır. Bu kimi xoşagəlməz halların baş verməməsi üçün bəzi məlumatları diqqətinizə çatdırırıq.


Orqanizminiz üçün təhlükə yaradan yalnız mənfi temperatur deyil, rütubət və küləkli hava da eyni dərəcədə təhlükəlidir. Rütubət və külək nə qədər yüksəkdirsə, donvurmaya məruz qalma şansı da bir o qədər çoxdur. Məqalədəki göstərişlər tövsiyə xarakteri daşıyır və istənilən halda donma halı müşahidə olunduqda, zərərçəkənin ixtisaslaşdırılmış tibbi yardıma müraciət etməsi vacibdir.


Donma aşağı hərarətin toxumalara yerli təsiri nəticəsində baş verir. Donmaya, adətən bədənin açıq yerləri (burun, qulaq) və ətraflar məruz qalır. Donma ən çox rütubətli və küləkli havada olur. Donma uzun müddət soyuq temperaturda olduqda baş verir ki, bu zaman insan orqanizmi bədən temperaturunu tənzimləyə bilmir. Donmaya dar və ya nəm ayaqqabı, ayaqların tərləməsi, əlcəksiz iş görmək, hərəkətsizlik, fəsilə uyğun olmayan paltar geyinmək və ya nəm paltar əlverişli şərait yaradır. Donmaya ən çox məruz qalma səbəbləri: aclıq və ya zəif qidalanma, qan itirmə, yorğunluq, qocalıq, orqanizmi zəiflədən xəstəliklər, spirtli içkilər və s.


HİPOTERMİYA VƏ DONVURMA

Hipotermiya və donvurma soyuqla əlaqədar yaranan təhlükəli halın iki növüdür. Soyuq insan orqanizminə ümumi təsir göstərdikdə hipotermiyaya - bədənin həddindən artıq soyumasına, yerli təsir göstərdikdə isə soyuğun təsirinə məruz qalan bədən hissələrinin don vurmasına gətirib çıxara bilər.


Donma zamanı zədələnmiş nahiyədə yaranan əlamətlər:

  • hissiyyatın itməsi, dərinin həssaslığının kəskin azalması;

  • zədələnmiş nahiyənin quruması, keyləşməsi, donmuş sahənin bərk və ya yumşaq olması;

  • şişkinliyin olması;

  • isitdikdən sonra suluqların əmələ gəlməsi;

  • dərinin muma bənzər olması;

  • dərinin soyuması (burun, qulaq, üz, barmaqlar, əl və ayaq və s.);

  • dərinin rənginin dəyişməsi (qızarması, saralması, avazıması, göyərməsi), bəzi hallarda donmuş sahənin ağ rəngdə və ya göy ləkəli olması;

  • iynə batma hissi, barmaqlarda gizildəmə, hərəkətlərin çətinləşməsi;